Kleur is de ziel van de natuur en van de hele kosmos
Week 23 | 1 t/M 5 JUNI
In deze werkgroep gaan we tastend op weg vanuit de waarneming van de kleuren in de natuur naar de kleuren in de kosmos. Kunnen we de kleuren zo gaan beleven dat we een vermoeden krijgen van de ziel van de natuur? En van de ziel van de kosmos?
In het begin van de vorige eeuw stroomde een nieuwe impuls door Europa. Schilders als Marc, Macke, Klee en Kandinsky braken met de academische regels van het naschilderen van de natuur en het werken naar model. Ze zochten naar de bronnen van de kunst.
“Wij zoeken en schilderen.
De innerlijke spirituele kant van de natuur”
Steiner spreekt in deze tijd over het belang van de kunsten die vanuit de beleving een toegang geven tot het geestelijk leven. Als kunstenaar schildert hij, vanuit de verbinding met de kleurenstromen, motieven van de ontwikkelingsfasen van de mensheid. We zullen daaruit het motief van de strevende Faust, het beeld voor onze tijd, en het motief van de mensheidsrepresentant meenemen in ons onderzoek. We zullen werken aan de kosmische tegenstelling van het duister en het licht, en het ontstaan van de kleurenwereld daartussen waar het duister wordt opgelicht in de blauwen, en het licht wordt verzacht in de geel-rode kleuren. Hier leeft de mensenziel.
We werken met aquarelverf, pastelkrijt en houtskool, en bewegen de kleurgebaren in de ruimte.
De thema’s in het programma zoals hieronder beschreven zullen beweeglijk door de week heen gaan. We zullen ook kijken naar beelden uit de Romaanse kunst, de Renaissance en de nieuwe kunstimpuls; de ontwikkeling naar het ruimteperspectief en de nieuwe verbinding met het kleurenperspectief. We gaan uit van de waarneming van de kleuren om ons heen, en zoeken de verbinding met de ziel.
VOOR WIE?
Voor wie mee wil gaan op onderzoek, zich wil laten verrassen, en zich wil verwonderen. Over het weven van de kleuren door heel de schepping.
“To us art is an Adventure into an unknown world, which can be explored only by those willing to take the risk.”
DOOR WIE?
Irene van der Laag, beeldend kunstenaar met een grote liefde voor de kleuren, het licht en ook het duister waar zij al jarenlang mee werkt. In haar werk hebben sterven en opstanding een centrale rol.
Ook heeft ze een diepe verbinding met de kunstimpuls van het Eerste Goetheanum. Ze werkte mee aan de ‘stoffengroep’ van de natuurwetenschappelijke sectie waarin ondermeer koolstof/stikstof en de metalen koper/ijzer werden onderzocht. Ze gaf jarenlang les over de kleurenleer van Goethe en Steiner, de fenomenologie, kunstgeschiedenis en het Eerste Goetheanum. Ook gaf ze 30 jaar kunsttherapie in de eerste en tweedelijns gezondheidszorg.
DAGPROGRAMMA
Deze workshop vindt plaats van maandag 1 tot en met vrijdag 5 juni 2026 van 10:00-16:00uur. De kosten voor de cursus, inclusief dagelijkse lunch, materialen en het volledige programma, bedragen € 595,-.
-
10:00-16:00 uur
We kijken naar het licht en duister om ons heen, onze beleving daarvan en zoeken het geestelijk perspectief. We werken met houtskool (zwart) op wit papier (licht). Door dit werken openen zich verrassende perspectieven. Steiner beschrijft het ontstaan van aarde en mens vanuit warmte en licht als openbaring van de hoogste hierarchieën.
-
10:00-16:00 uur
In de volgende fase van de ontwikkeling dragen de engelen vanuit hun verlangen het licht in het duister, en het duister in het licht, de wereld van de kleuren ontstaat, de wereld van het midden.
Steiner beschrijft hoe juist de goede goden deze kleuren-ruimte scheppen waarbinnen de voortgaande ontwikkeling van aarde en mens mogelijk wordt. Ritme ontstaat tussen de polen, hier is ruimte voor verdere ontwikkeling en metamorfose. Tussen de eenzijdigheden ontstaat een rijk midden. We kunnen hier de drie-ledigheid herkennen. We werken met de kleurgebaren van het blauw en het geel-oranje-rood.
“De derde hiërarchie tovert de kleuren van de regenboog tevoorschijn.” - Rudolf Steiner
-
10:00-16:00 uur
In onze ontwikkeling tot een vrij en zelfstandig Ik-wezen hebben wij ons losgemaakt van onze kosmische oorsprong en hebben we de verbinding met de kleurenwereld verloren. We staan wakker en kritisch tegenover de natuur en de kleuren daarin. In de nieuwe impuls klinkt de oproep om ons weer te gaan verbinden, als volgende stap in onze ontwikkeling, De kunsten geven ons die mogelijkheid, en de beleving van de kleuren staat daarin centraal. Daarvoor moeten we onze abstracte gedachten loslaten en onze aandacht als het ware luisterend naar onze beleving brengen.
“Kleuren zijn gedachten van het hart” - Rudolf Steiner
De nieuwe kunstimpuls is ‘scheppen vanuit de kleur’ en zo tot een motief te komen. Meebewegen met de kleuren, in de kleuren zelf kruipen. We brengen leven en beweging in de kleuren, en zoeken naar hun dynamische, scheppende, stromende, wordende wereld. We kijken naar het Faust motief en de Mensheidsrepresentant. Beelden die vanuit de kleuren zijn ontstaan. We zien de Faust in het diepe blauw, een jong wezen stroomt naar hem toe in geel-rode tinten. Het abstract geworden ICH (Ik) daarmee verwarmend. Vanuit het beeld van de Mensheidsrepresentant werkt verwarmende goudgeel evenwichtscheppend tussen hemel en aarde. We schilderen de kleurgebaren De nieuwe kunstimpuls is ‘scheppen vanuit de kleur’ en zo tot een motief te komen. We schilderen de kleurgebaren.
-
10:00-16:00 uur
“We moeten telkens opnieuw door het niets gaan, hopend dat we het al zullen vinden.” - Goethe’s Faust, II
In de kunst staat het proces van ‘sterven en worden’ centraal. In het ritme tussen het licht en het duister gaan we telkens door een proces van sterven en opstanding. Daardoor kunnen steeds vernieuwende stappen worden gezet. Zonder dit ritme zou alles voor altijd hetzelfde blijven. Kunst leeft in de wereld van ontwikkeling en metamorfose waarin het oude dat geworden is door een stervensproces gaat en ruimte ontstaat voor nieuwe inspiratie. We zoeken hoe het purper/perzikbloesem ontstaat vanuit de verduistering, zoals ook na de donkere nacht het roze aan de hemel verschijnt.
Schilderen met o.a. purper/perzikbloesem/lila dat vanuit dit proces kan ontstaan. In de middeleeuwen zien we deze kleuren terug in het werk van o.a. Meister Bertram.
-
10:00-16:00 uur
“Het ik en de ziel leven in de kleuren. Je kunt ze daarvan helemaal niet onderscheiden” - Rudolf Steiner
In de Grondsteenspreuk klinkt drie maal de oproep: MENSENZIEL!
In de eerste drie stroven klinkt in krachtige woorden de ontwikkeling van de mens in zijn drie-ledigheid in samenhang met de hiërarchieën van engelen. We kijken naar deze spreuk kijken vanuit de kleuren.
En hoe is het nieuwe licht dat in het vierde deel ontstaat? Het Goddelijk licht, de Christus-zon.
We schilderen.
INSCHRIJVEN
Zin in een week vol inspiratie? Schrijf je in voor de kunstweek bij de Vrije Hogeschool in Zeist. Deze kunstweek gaat van start bij minimaal 8 en maximaal 16 deelnemers. Mocht deze werkgroep vol zitten, dan is je ticket voor dit programma ook geldig voor een ander programma in dezelfde kunstweek van 1-5 juni.
